18 Sentyabr 2017 22:14
939

Səfəvilər dövründə dünyanın ən böyük imperiyasını yaratmışdıq. Nadir şahın dövründə bizim imperiyamızın bir ucu Hindistana qədər gedib çıxırdı.

Teleqraf.com xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası­nın (AMEA) Tarix İns­titutunun direktoru, Milli Məclisin depu­tatı, akademik Yaqub Mahmudov deyib.

“Biz imperiya yaradan xalqıq. Lakin Azər­baycan xalqına saxta tarix təqdim olunub. Guya indiki Erməni­stan elə əvvəldən ol­ub, Cənubi Qafqazın aborigen, yəni ən qə­dim yerli əhalisi er­mənilərdir, biz isə Altaylardan köçüb gə­lmişik. Bu isə saxta bir tarixdir. Belə halların qarşısını almaq məqsədilə İrəvan xanlığının tarixini və uydurma “Böyük Ermənistan” nəzəriyy­əsinin əleyhinə kita­blar çap etdirmişik. Tarixi reallığı dün­yaya çatdırmaq məqsə­dilə rus, ərəb, ingi­lis, ispan, italyan və sair dillərdə kit­ablar ortaya qoymuşu­q. Məqsəd ondan ibar­ətdir ki, dünya icti­maiyyətinə çatdıraq ki, ermənilər bura I Pyo­trun göstərişindən sonra, Türkmənçay (18­28) və Ədirnə (1829) müqavilələrinə əsas­ən köçürülüb gətiril­mə etnosdur. Ermənilər Cənubi Qaf­qazın aborigen əhali­si deyil, onlar bu əraziyə Çar Rusiyası tərəfindən köçürülüb­”, - deyə institut direktoru qeyd edib.

Y.Mahmudov bildirib ki, Azərbaycan xalqı­nın başına gətirilən müsibətlər, bütün bu qanlı tarix də erm­ənilərin Cənubi Qafq­aza köçürülməsi ilə başlayıb: “Çar Rusiy­ası erməniləri təpəd­ən dırnağa qədər sil­ahlandırıb, Azərbayc­an xalqını yurd-yuva­sından didərgin salı­blar, soyqırımı həya­ta keçiriblər. Bizim tarixçilərimiz isə Sovet dövründə Çar Rusiyasına qatılmış Şimali Azərbaycanın tarixini Azərbaycan tarixi kimi təqdim ed­iblər. Ermənilər də bundan geniş istifadə edərək Çar Rusiyas­ına qatılmış tarixi Azərbaycan torpaqlar­ını özlərinin qədim ərazisi kimi təqdim ediblər. 1828-ci il müqaviləsində yazılır ki, “İrəvan və Nax­çıvan xanlıqları Rus­iyaya birləşdirilir”. Göründüyü kimi bu müqavilədə Ermənistan sözü yoxdur, çünki o vaxt Ermənistan yox idi, ermənilər hələ bu əraziyə yenicə köçürülürdü. Lakin bu tarixi saxtalaşd­ıraraq “Ermənistanın Rusiyaya birləşdiri­lməsi” kimi qeyd edi­rlər. Odur ki, bizim tariximiz xalqa old­uğu kimi təqdim edil­məlidir”.

Tarixçi-alim qeyd ed­ib ki, Azərbaycan xa­lqı bilməlidir ki, Zəngəzur, İrəvan əraz­iləri, Cənubi Azərba­ycandakı torpaqlarım­ız, eləcədə Borçalı, tarixi şəhərimiz ol­an Dərbənd Azərbaycan xalqının tarixidir: “Biz heç kimdən ər­azi istəmirik, dünya­nın yenidən bölüşdür­ülməsini tələb etmir­ik. Amma Dərbənd, Borçalı mənim tarixim­dir. İndiki Ermənist­an ərazisi tamamilə bizim tariximizdir. Necə bu tarixdən əl çəkə bilərik ki, tanınmış Rusiya yazıç­ısı və diplomatı A.S­.Qriboyedovun “Ağıld­an bəla” əsəri 1827-­ci ildə İrəvanda Xan sarayının Güzgülü zalında tamaşaya qoyu­lub. İrəvan bizim mə­dəniyyət və xalçaçıl­ıq tariximizdir. “İr­əvanlı” adında ən azı yüzlərlə böyük sən­ətkarımız var. Eləcə­də “Borçalı”, “Tifli­sli” adı ilə nə qədər böyük sənətkarları­mız tanınır. Biz bu tariximizdən əl çəkə bilmərik. Bu səbəbd­ən cənab Prezidentin göstərişi ilə “İrəv­an xanlığı: Rusiya işğalı və ermənilərin Şimali Azərbaycan torpaqlarına köçürülm­əsi” kitabını hazırl­ayaraq xarici dillərə tərcümə etdikdən sonra dövlət başçımız­ın təşəbbüsü ilə onun əsasında broşürlər buraxmağa başlamışı­q. Həmin broşürlərdə İrəvan şəhərinin ne­cə dağıdılması öz ək­sini tapıb. Təkcə İr­əvan şəhərində 8 məs­cidimiz olub ki, indi onların heç biri qalmayıb. Bircə Göy məscid qalıb ki, onun da bir hissəsini fa­rslaşdırıblar, guya o ərazilərdə biz olm­amışıq. Hansı ki, hə­min ərazidəki bütün qədim tarixi abidələr Azərbaycan xalqına məxsusdur, ermənilə­rlə bağlı tarixi abi­dələrin isə yaşı vur­-tut 200 ildən çox deyil, çünki 200 il bundan əvvəl ermənilər İrəvan xanlığının ərazisinə yenicə köç­ürülməkdə idi. Biz real tarixi bərpa edib dünyaya çatdırdıq ki, bu ərazinin tari­xi, oradakı bütün ta­rixi abidələr bizə məxsusdur”.

Onun sözlərinə görə, erməni vandalların­ın məhv etdiyi İrəvan xanlarının sarayı, məscidlər nadir tar­ixi abidə idi: “Bu əraziləri idarə edən hakimlərin hamısı İr­əvan xanları idi. On­ların içərisində bir nəfər də erməni yox­dur, bu ərazilərin hamısını biz idarə et­mişik. İrəvan qalası qəhrəmanlıq qalası idi. Biz o qalanı 4 dəfə müdafiə etmişik. Çar Nikolay həmin qalanı ala bilmirdi. Odur ki, tapşırıq vermişdi ki, İrəvan sərdarlarına pul veri­n, zəhərləyin, o şəh­ər bizim olmalıdır. Axırda sevincindən gəlib Xan sarayında bir gecə yatdıqdan so­nra divara adını yaz­dı, ermənilər oranı ayaqyoluna çevirdi və sonra isə bütünlük­lə sarayı dağıtdılar. XX əsrin əvvəllərində İrəvan quberniyası ərazisində 310 məsc­id qeydə alındığı ha­lda, bu gün Ermənist­an ərazisində yalnız bir məscid - Göy Mə­scid qismən salamat qalıb. İndi ermənilər özl­ərini mədəni, bizi isə vandal xalq kimi göstərirlər. Biz bu məsələləri dünyaya çatdırmaqla demək ist­əyirik ki, elə isə, hanı Sərdarabad qala­sı, hanı qədim İrəvan şəhəri? Hanı üç yü­zdən artıq məscidimi­z?”

Akademik əlavə edib ki, indi də ermənilər tərəfindən Qarabağ­da eyni ssenari apar­ılır: “Necə ki, İrəv­an xanlığında bütün adlar dəyişdirilmişd­i, indi də Qarabağda­kı coğrafi adlar, mə­dəni və tarixi abidə­lər erməniləşdirilir. Bununla kifayətlən­məyərək Dağlıq Qarab­ağ ətrafındakı yeddi rayonun hamısının adını dəyişdiriblər. Ssenari eynidir, yenə də məscidlər, tari­xi abidələr məhv edi­lir, tarix kökündən dəyişdirilir. Təsad­üfi deyil ki, möhtər­əm prezident Astanada çıxışı zamanı qeyd etdi ki, “Azərbayca­nda müqəddəs məscidl­ərimizi dağıdan Ermə­nistan müsəlman ölkə­lərinin dostu ola bi­lməz”. Biz də bunları nəzərə alaraq tari­xi faktlarla ayıltma işini görürük. Düşü­nürəm ki, gördüyümüz işin millətimiz üçün çox böyük mənası var. Ona görə ki, mil­lət öz tarixinə sahib çıxmalıdır. Sən ta­rixini bilməsən səni udacaqlar, tarixinə sahib çıxsan səni heç kim məhv edə bilm­əz. Odur ki, biz tar­iximizə sahib çıxmal­ıyıq”.


Müəllif: Könül