6 Dekabr 2019 09:05
925

Robert GlennTompson ABŞ-ın yüzlərlə hərbi sirrini SSRİ-yə ötürüb, həbs edilsə də cinayətini boynuna almayıb. ABŞ məhkəməsi onu 30 il azadlıqdan mərhum edib.

Teleqraf.com casunun maraqları taleyi ilə bağlı məqaləni oxuculara təqdim edir.

Robert Glenn Tompson 1957-1965-ci illər arasında ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə aid yüzlərlə məxfi dosyeni Sovet İttifaqına ötürüb. Müəmmalı sovet casuslarından hesab olunur, indiyə qədər dəqiq adı heç kəsə bəlli deyil.

Tompson 1952-ci ilin dekabrından 1958-ci ilə qədər Qərbi Berlində yerləşən Tempelhof Hava Bazasında xüsusi araşdırma ofisində xidmət edib. ABŞ-a döndükdən sonra sovet kəşfiyyatı ilə əlaqələrini davam etdirib. Federal Təhqiqatlar Bürosu (FTB) 1963-cü ildə onun KQB zabiti ilə görüşünü izləyə və qəti fikrə gələ bilib.

Tompson 1965-ci ilin yanvarın 7-də Nyu-Yorkda xidmət stansiyasında yük maşını sürücüsü olaraq yanacaq satdığı səbəbindən saxlanılıb. Casus ona qarşı ittihamları rədd edib, buna baxmayaraq 30 il həbs cəzası alıb və Pensilvaniyada yeləşən Levisburg Federal Həbsxanasına göndərilib.

1978-ci ildə üçtərəfli casus dəyişdirilməsi baş tutduğu üçün Tompson azadlığa buraxılıb. Razılaşmaya əsasən, onun azadlığa buraxılmasına qarşılıq olaraq 1977-ci ilin avqustun 2-də Şərqi Almaniyada bir ailənin qaçmasına yardım etdiyi üçün saxlanılan amerikalı tələbə Alan və Norman, habelə Mozambikdəki markisit rejim tərəfindən həbs edilən İsrail pilotu azad olunub.

Casusun dəyişdirilməsi alman vəkil Vogelin rəhbərliyi altında həyata keçirilib. Üçlü məhkum dəyişdirilməsi bir ay davam edən müzakirələrin sonunda baş tutub. Bazarlığa qatılan qərb rəsmiləri arasında kommunist rejimi tərəfindən həbs edilən və bir çox insan üçün fəaliyyət göstərmiş Nyu-Yorkun respublikaçı konqresmeni Benjamin Gilman da olub.

ABŞ araşdırmaçıları Tompsonun Amerikanın Detroit şəhərində doğulduğunu bildirir. Onlara görə, casus Robert GlennTompson 1935-ci il yanvarın 1-də Miçiqanda Detroitdə doğulub. Anası Berenq Simmers atasından boşandıqdan sonra 1993-cü ildə köçdüyü Arizonada vəfat edib.

1991-ci ildə kəşfiyyat yazarı və tarixçi Nigel Vest ingilis qəzetinə müsahibəsində Tompsonun amerikalı olmadığı, Georgi Aleksandır Best adlı alman olduğunu bildirib. Onun Almaniyada anasının rus, atasının isə alman olduğu, atasının Qızıl Orduda tank komandiri olaraq xidmət keçdiyi, KQB tərəfindən casusluq təlimi aldığı və 1949-cu ildə Kanadaya göndərildiyini iddia edib.

Robert GlennTompsonun özü isə 1978-ci ildə azadlığa buraxıldıqdan sonra Lepziqdə dünyaya gəlmiş alman olduğunu və casusluq fəaliyyətini “işi” olduğunu elan edib. Bundan başqa, özünün sovet casusu olduğunu və Tompson kod ad ilə fəaliyyət göstərdiyini elan edib.


Müəllif: Cavad